Doanh nghiệp Trung Quốc mua gạo Việt Nam rồi đóng bao bì, lấy thương hiệu của họ để bán ra thị trường.
Gạo Campuchia “ngồi” chễm chệ trên kệ hàng trong các siêu thị ở Trung Quốc (TQ), các nước châu Âu. Trong khi đó gạo Việt Nam (VN) vừa cập cảng đã bị các doanh nghiệp (DN) nước nhập khẩu “thay tên, đổi họ”. Chính vì vậy, người tiêu dùng nước nhập khẩu không biết đến thương hiệu gạo Việt.
“Những lý do trên khiến gạo Việt thua gạo Thái, nay để Campuchia vượt mặt và sắp tới có thể thua Myanmar, Lào” – ông Nguyễn Văn Đôn, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng cảnh báo.

Đâu là đối thủ mới?
Thị trường TQ thường chiếm hơn 30% tổng lượng gạo xuất khẩu của VN, thậm chí có thời điểm chiếm trên 50%. Đó là chưa kể một lớn lượng nhập khẩu tiểu ngạch qua biên giới.
Thế nhưng ông Huỳnh Thế Năng, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực VN (VFA) kiêm Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lương thực miền Nam (Vinafood 2) thừa nhận thực tế DN TQ mua gạo Việt về không bán ngay mà trộn với các loại gạo trong nước, sau đó đóng bao in thương hiệu của công ty họ. Họa hoằn lắm mới có công ty TQ in chữ (rất nhỏ) gạo nhập từ VN.
Điều này lý giải vì sao tại các siêu thị và cửa hàng bán lẻ tại TQ không thể tìm được gạo có nguồn gốc xuất xứ hay thương hiệu gạo VN. Rõ ràng điều này chỉ mang lại lợi ích cho các thương nhân TQ.

“Nhưng phổ biến nhất là tình trạng DN TQ nhập khẩu gạo VN gần giống với chủng loại gạo của TQ. Sau đó đánh bóng và đóng bao phân phối ra thị trường với thương hiệu DN TQ. Tình trạng này ảnh hưởng đến thương hiệu và làm giảm giá trị gạo VN” – ông Năng nói.
Tuy nhiên, nhiều DN xuất khẩu gạo cho hay không chỉ ở thị trường TQ mà ở một số thị trường khác thì gạo Việt cũng “chung số phận”. Lý do là các công ty xuất khẩu gạo VN thường chỉ đóng bao, in tên loại gạo, tên công ty và giao hàng đến cảng là xong. Sau đó họ không biết hạt gạo Việt bán ra nước ngoài được tiêu thụ ra sao, ai mua.
Nhìn nhận về thực trạng này, ông Nguyễn Văn Đôn, Giám đốc Công ty TNHH Việt Hưng, phân tích thêm gạo Campuchia có thương hiệu, chất lượng đạt sự đồng nhất nhờ xây dựng được những vùng nguyên liệu tập trung, bao bì đạt chuẩn nên dù giá bán rất cao vẫn có người mua.

“Một đối thủ tiềm năng khác được dự báo sẽ cạnh tranh với gạo Việt ngay tại thị trường TQ đó là Lào. Lào đã chính thức xuất khẩu lô hàng hơn 8.000 tấn gạo đầu tiên sang TQ trong tháng 1-2016. Số lượng không nhiều nhưng cách làm của Lào cũng giống Campuchia nên trước mắt đã hơn gạo Việt về cái tiếng” – ông Đôn thông tin.
Dù muộn nhưng vẫn còn kịp để gạo Việt thay đổi thứ hạng bằng chất lượng và thương hiệu. Vậy để giảm thiểu và loại bỏ được tình trạng này, chúng ta phải làm như thế nào?
Phải xem lại bản thân, chủ động thay đổi
Trước những thách thức trên, nhiều ý kiến đề nghị ngành gạo xuất khẩu VN phải “xem lại mình”. Bởi nếu chúng ta không nhanh chóng XÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU GẠO thì các nước bao gồm TQ, Campuchia, Lào sẽ vượt qua chúng ta trong thời gian tới.
Ở góc nhìn khác, GS Võ Tòng Xuân – chuyên gia nông nghiệp – chỉ ra DN xuất khẩu gạo nước ta vẫn thụ động, chờ người mua và chưa chủ động mang ra thị trường thế giới để bán, chưa biết cách tiếp thị ra bên ngoài. Gạo Việt đang bán qua trung gian là chính chứ chưa bán cho nhà phân phối trực tiếp vào hệ thống siêu thị ở các nước.

“Thái Lan là ông trùm về bán hàng xuất khẩu thì Campuchia cũng không kém cạnh. Họ làm tốt thương hiệu để khai thác thị trường nhà giàu châu Âu. Hãy nhìn cách DN Campuchia đưa gạo sang Mỹ giới thiệu, mời khách hàng ăn thử cho đến cách quảng bá tại hội chợ gạo quốc tế mà gạo Việt mấy năm nay đều vắng bóng… để học hỏi” – ông Xuân khuyến cáo.
Xây dựng thương hiệu từ những điều cơ bản nhất
Theo khảo sát, gạo có thương hiệu uy tín, có sự đồng nhất từ việc tập trung nguồn nguyên liệu, đầu tư vào bao bì, nhãn mác thì dù giá cả có cao hơn so với các loại gạo tầm trung vẫn sẽ được thị trường đón nhận. Xây dựng thương hiệu không phải là việc một sớm một chiều, nhưng cần phải thực hiện ngay lập tức. Từ những việc cơ bản và trong khả năng của doanh nghiệp như đầu tư vào nhãn mác, bao bì, hình ảnh.
Vì bao bì không chỉ có chức năng chứa đựng mà còn là công cụ Marketing, một nhân viên bán hàng thầm lặng cực kỳ hiệu quả. Nên chỉ cần chúng ta có sự đầu tư hợp lý về bao bì, nhãn mác thì sẽ tăng được độ uy tín, giá trị của gạo Việt Nam. Đồng thời chúng sẽ giảm thiểu khả năng gạo Việt Nam bị trộn lẫn và đóng giả bao bì, thương hiệu khác như hiện nay.

Theo quan sát, đa phần các loại gạo Việt hiện nay chỉ được đựng trong các loại bao PP với thiết kế, in ấn cực kỳ đơn giản, không bắt mắt và tôn lên cái tầm của thương hiệu gạo Việt Nam. Trong khi đó, các loại gạo của Thái Lan, Campuchia được đầu tư bao bì ở một đẳng cấp hoàn toàn khác, từ hình ảnh trên chúng ta cũng dễ dàng nhận ra được thương hiệu gạo Việt Nam đang đứng đâu trên thị trường quốc tế.
Cùng tìm hiểu thêm một số bao bì gạo Việt mà Công ty Cổ phần TM & SX Bao Bì Ánh Sáng đã thiết kế và sản xuất, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp gạo Việt Nam cạnh tranh trên thị trường
